De besnijdenis (circumcisie, in het Javaans sunat)
Een van de vele tradities bij de Javanen is de besnijdenis. Jongens worden vóór hun pubertijd besneden (tegenwoordig al ca 8 dagen na de geboorte). Echter de besnijdenis is geen Javaanse traditie, maar die van de Joden en de Moslims.
Dus de besnijdenis is geen oer Javaanse traditie en ook geen Javaanse traditie maar een traditie van de Profeten uit de Bijbel en dat voortgezet werd door Jezus en Profeet Mohammed (saw)
(saw = Sallallahu alaihi wa sallam en betekent Gods zegen en vrede zij met hem)
Als godsdienstig ritueel wordt de besnijdenis door joden en moslims toegepast. Bij veel primitieve volkeren vindt het bij overgangsrituelen plaats, waaraan zowel jongens als meisjes worden onderworpen. In de antieke wereld kenden de Egyptenaren eveneens de besnijdenis.
De ingreep kan om medisch-therapeutische, medisch-preventieve, religieuze of culturele redenen worden uitgevoerd.
De (traditionele) besnijdenis van Javaanse jongens in Suriname.
Wat hier beschreven wordt is van een ervaringsdeskundige die op authentieke of originele wijze zelf deze rite had ondervonden.
Kleding
Kleding: wit overhemd met sarong, die aan de voorkant voorzien van een cengkal (een soort haak in de sarong om die omhoog te houden zodat het besneden lid niet in aanraking komt met de kain)
Als hoofddeksel draagt hij een songkok (peci), blangkon.
Songkok
Blangkon
In Suriname worden vaak de besnijdenissen in de grote vakantie gedaan zodat de jongens al in het nieuwe schooljaar weer naar school kunnen gaan. Men neemt gemakshalve aan dat zij dan al genezen zijn.
Bij de sunat wordt een stukje van de voorhuid afgesneden. Voordat dit geschiedt, moeten de jongens eerst de sahadat uitspreken (sahada(Arabisch) Lett. getuigenis. De eerste van de vijf zuilen van de islam, de geloofsbelijdenis die men moet uitspreken om moslim te worden: ‘Er is geen God behalve Allah, en Mohammed is zijn Profeet’ (La ilaha illa Allah wa-Mohammed rasul Allah) en aan de vooravond wordt er een slametan gehouden.
Minstens een jaar of tenminste een aantal maanden teevoren werd de jongen meegedeeld dat hij exact op die datum besneden wordt. (de goede datum werd dan bepaald door mensen die ervoor geleerd hebben). Hij is dan in ieder geval al voorbereid dit ritueel te ondergaan.
De ouders bouwden op hun erf een tratak (feesttent) en een een krobongan (een klein huisje) versierd met janur (jonge kokosbladeren).
Een avond voor de besnijdenis werd een slametan (feestmaaltijd) gehouden, waarbij alle vrienden van de jongen werden uitgenodigd om hem die vooravond gezelschap te houden (ngguyub). De gedachte daarvan is waarschijnlijk: gedeelde smart is halve smart.
(Rijke ouders vierden dat groots met een wayangvoorstelling of ludruk)
De wayangvertoning dient daarbij om een gezamenlijke nachtwake door te komen die een onmisbaar onderdeel vormt van dit rituele feest, deze slametan, zoals het in het Javaans genoemd wordt.)
De volgende ochtend om ca 5 uur gaat hij in een teil met koud water zitten met als doel dat zijn onderlichaam verdoofd wordt.
Na een uur wordt hij dan aangekleed en klaargemaakt voor de uiteindelijke ceremonie.
De calak (besnijder) is dan ook klaar…
Wat heeft hij bij zich:
- een vlijmscherpe mes, waarvan het lemmet als ontsmetting de hele nacht in een bananenstam is gestoken;
- twee dunne stokjes van ca 10 cm die dienen als meetlat voor de voorhuid;
- een gapit (klem) om de voorhuid vast te klemmen;
- een rauwe ei dat voor de bloedstolling dienst doet.
De jongen wordt door zijn vader of oom begeleid naar de krobongan met al zijn vrienden om hem heen.
De vader of oom laat hem op zijn schoot zitten, de calak prevelt allerlei gebeden, doet zijn sarong omhoog en pakt z’n penis, trekt eerst zijn voorhuid naar achteren, meet met de 2 meetlatjes tot hoever hij die kan steken, trekt de voorhuid weer naar voren met de latjes erin en trekt het naar voren. Nu gebruikt hij de gapit om de voorhuid te klemmen tot de latjes.
En nu gebeurt het… hij moet wel vóór de klem snijden en niet achter, want er is dan een grote kans dat hij een stukje eikel meeneemt en dat is zeker niet de bedoeling, want anders is hij de L… of erger nog heeft hij geen L…
Met de uitroep salam Mohamed(wees gegroet Mohamed) snijdt hij de ikut (voorhuid).
De calak breekt het ei en gooit het over de wond, zodat het bloed gaat stollen. (Eiwit x, protrombine en fibrinogeen zijn verantwoordelijk voor de bloedstolling.arts online)).
Sommige calaks spugen eerst op de wond voordat hij het eiwit overheen gooit. Hypothese: de calak heeft ’s morgens zijn tanden niet gepoetst, dus zitten er waarschijnlijk een heleboel goede bacteriën die de genezing verspoedigt.
Met vaak veel vuurwerk wordt de jongen al lopend naar zijn troon(een pauwstoel) gebracht waar hij kadootjes, geld en andere felicitaties ontvangt.
Hij zit dan als een prins op zijn zetel, maar na een tijdje begint zijn lichaam weer warm te worden, de “verdoving” is uitgewerkt en het bloed stroomt weer normaal, dus:
- Pijn en bloedverlies(kan leiden tot flauwvallen) komen er nu aan.
- Wat als je na de besnijdenis voor het eerst plast?
- De straal gaat alle kanten op, dus op het wondje… en dat is niet mals… perih, schrijnend, brandt als de hel…
- In deze stoel moet de jongen dan zitten, slapen tot het wondje geheeld is.
- Moet ook dieet houden: geen rood vlees, maar dendeng ragi; voor recept zie: https://stichji.javanen.nl/dendeng-ragi
- Na het citeren van de Sahada(t) en na de besnijdenis is hij dan Moslim geworden.
- Besnijdenis wordt bij de Javanen ook genoemd als zijnde “een Moslim worden”.
Bij de uitnodigingen van besnijdingsfeesten wordt het onderstaande geschreven:
Ulem ulem (uitnodiging)
Nuwun hawiyosipun ingkang sinareng serat punika minangka sesulihing badan kawula sowan wonten ngarsanipun panjenengan tiyang sekaliyan.
Mbok bilih Gusti Allah (swt) anggajar wilujeng benjing ing dinten Ahad tggl 6 Februari kula badhé niyat NGISLAMAKEN yoga kula ingkang nami Sudirman…..enz enz
Sunat wordt ook wel supit of tetek genoemd.
Tegenwoordig is de traditionele besnijdenis verboden in zowel Indonesië als in Suriname. De circumcisie wordt door doktoren gedaan in ziekenhuizen en poliklinieken.
In dagblad Trouw staat een interessant artikel over: